Իրանը Ճնշման Ներքոյ, Բայց Ոչ Փլուզման Եզրին․ Արամ Շահնազարեան
Ներքին լարուածութիւն, արտաքին ուղղորդում, վերահսկելի ճգնաժամ
Իրանում վերջին օրերին արձանագրուած ներքաղաքական լարուածութիւնը եւ դրան ուղեկցած զանգուածային անկարգութիւնները պէտք է դիտարկել ոչ թէ մեկուսացուած դրուագների, այլ երկարատեւ եւ բազմաշերտ գործընթացների համատեքստում, որոնց հիմքում ընկած են թէ՛ ներքին սոցիալ-տնտեսական, ինչպէս նաեւ քաղաքական խնդիրները, թէ՛ արտաքին համակարգային ազդեցութիւնները։
Սակայն, ի տարբերութիւն արեւմտեան մեդիա եւ դրանց քարոզչութեան հետեւանքով սոցիալական հարթակներում ձեւաւորուող նարատիւների, տեղի ունեցող զարգացումները չեն կրում դասական յեղափոխութիւնների չափորոշիչներին համապատասխան բնոյթ եւ չեն համապատասխանում «ռեժիմի փլուզման» կամ «իշխանափոխութեան անխուսափելիութեան» սցենարներին։
Դրանք աւելի շուտ արտայայտում են կառավարման մոտելի նկատմամբ կուտակուած դժգոհութեան բռնկումային դրսեւորումներ, որոնք արտաքին միջամտութեան հետեւանքով ենթարկուել են նպատակային ձեւախեղման։
Բողոքների բուն պատճառները, ինչպէս եւ նախորդ տարիներին, կապուած են հիմնականում Իրանում կուտակուած սոցիալ-տնտեսական խնդիրների հետ։ Տասնամեակներ շարունակուող պատժամիջոցային ճնշումը յանգեցրել է տնտեսութեան կառուցուածքային թուլացման, սղաճի խրոնիկ բնոյթի, ազգային արժոյթի արժեզրկման, ռենտային համակարգի ձեւաւորման, եւ այդ բոլորի հետեւանքով սոցիալական անհաւասարութեան խորացմանը։
Այս ամէնը յատկապէս ծանր է անդրադարձել քաղաքային միջին խաւի եւ երիտասարդութեան վրայ, որոնք միաժամանակ աւելի կրթուած են, աւելի գլոբալացուած եւ աւելի պահանջատէր՝ քաղաքական մասնակցութեան, սոցիալական արդարութեան եւ անձնական ազատութիւնների հարցերում։ Սերունդների միջեւ արժէքային հակասութիւնները, կանանց իրաւունքների շուրջ լարուածութիւնները եւ հանրային մասնակցութեան սահմանափակուածութիւնը ստեղծել են սոցիալական լարուածութեան կայուն ֆոն…