Առանցքային Հարցերու Շուրջ Յաջողութեան Չհասնելու Պարագային` Խորհուրդը Պիտի Դադրեցնէ Քննարկումները ՀՀ Կառավարութեան Հետ եւ Պիտի Յայտարարէ Յետագայ Քայլերուն Մասին
Արցախցիներու իրաւունքներու պաշտպանութեան խորհուրդը հանդէս եկած է յայտարարութեամբ, ուր կ՝ըսուի․
«Ինչպէս գիտէք՝ արդէն տեւական ժամանակ է, ինչ Արցախցիների իրաւունքների պաշտպանութեան խորհրդի փորձագիտական աշխատանքային խմբերը բանակցութիւններ են վարում ՀՀ կառավարութեան ներկայացուցիչների հետ՝ բնակարանային ապահովման, սոցիալական աջակցման, զբաղուածութեան եւ այլ հարցերի շուրջ։
Հաշուի առնելով ընթացիկ գործընթացները եւ որոշ տեխնիկական խնդիրներ՝ Արցախցիների իրաւունքների պաշտպանութեան խորհրդին չի յաջողուել անցկացնել նախատեսուող հանրային իրազեկման հաւաքը։
Ուստի ձեզ ենք ներկայացնում Խորհրդի՝ բնակարանային հարցերով փորձագիտական աշխատանքային խմբի կողմից իրականացուած աշխատանքների արդիւնքները։ Փորձագիտական խմբի կողմից ներկայացուած առաջարկներից կառավարութեան ներկայացուցիչների կողմից նախնականօրէն մասնակի կամ ամբողջապէս ընդունուել են հետեւեալները.
Խորհրդի առաջարկը — «Տարբեր կէտերում շահառուների մի շարք ցուցակների յղում անելու փոխարէն ստեղծել հնարաւորութիւն վերանայելու եւ ճշգրտելու բռնի տեղահանուած անձանց շտեմարանը, այդ թւում՝ քննարկելու կուտակուած դիմումները եւ ստանալու նոր դիմումներ՝ մէկ միասնական եւ ճշգրիտ շտեմարան ձեւաւորելու նպատակով պետական լիազօր մարմնում»։
Կառավարութեան արձագանգը — Ներկայացուած խնդիրների կարգաւորման նպատակով առաջիկայում ստեղծուելու է միջգերատեսչական յանձնաժողով՝ Ծրագրին դիմած եւ շահառուի կարգավիճակ չստացած դիմումատուների անհատական դէպքերն ուսումնասիրելու համար։ Այս նպատակով ՀՀ կառավարութեան 2024 թուականի Մայիսի 16-ի թիւ 710-Լ որոշման մէջ նախատեսւում է կատարել լրացումներ։
Խորհրդի առաջարկը — «Առաջին փուլի շահառու համարել այն ընտանիքներին, որոնք ի լրումն ծրագրով նախատեսուած հաւաստագրի՝ անշարժ գոյքի արժէքի 20% չափով յաւելեալ հիփոթեքային վարկ կը ստանան, կամ բնակարան ձեռք կը բերեն կամ բնակելի տուն կը կառուցեն 2-րդ եւ 3-րդ յաւելուածների բնակավայրերում»:
Կառավարութեան արձագանգը — «Նախատեսւում է առաջիկայում Ծրագրին դիմելու հնարաւորութիւն ընձեռել բոլոր թիրախային խմբերին՝ անկախ ընտանիքում անչափահաս երեխաների թուից եւ այլ խոցելի խմբերին պատկանող անձանց առկայութիւնից։
Խորհրդի առաջարկը — Հրաժարուել ընտանիքի ամբողջ կազմին պետական աջակցութիւնից զրկելու մօտեցումից՝ աջակցութեան դադարեցումը կիրառելով միայն ծրագրի պայմանները խախտած անձի նկատմամբ»։
Կառավարութեան արձագանգը — Ներկայում քննարկւում է առաջարկի կիրառման մեխանիզմը, մասնաւորապէս՝ նախատեսւում է Ծրագրի պայմանները խախտած անձանց հասանելիք գումարի չափով հնարաւորութիւն ընձեռել ընտանիքին վճարել վարկի ամսական մարումները։ Այս դէպքում աջակցութիւնը կը շարունակուի, հակառակ դէպքում՝ գոյքի նկատմամբ սեփականութեան իրաւունքը կ՝անցնի պետութեանը։
Խորհրդի առաջարկը — «Թոյլատրել, որ շահառուները կարողանան միաւորել իրենց հաւաստագրերը բնակարանային ապահովութեան պետական աջակցութեան այլ ծրագրերով ստացած հաւաստագրերի հետ, ինչպէս նաեւ բնակարանային ապահովութեան պետական աջակցութեան այլ ծրագրերի հետ համատեղելու կէտում աւելացնել նաեւ երիտասարդ ընտանիքին մատչելի բնակարան ծրագիրը»:
Կառավարութեան արձագանգը — Գործող կարգով մասնակիօրէն նախատեսուած է այս դրոյթը, մասնաւորապես՝ եկամտահարկի վերադարձի եւ երեխայ ունեցող ընտանիքների բնակապահովման ծրագրի մասով։ Այստեղ նախատեսւում է հնարաւորութիւն ընձեռել նաեւ օգտուելու բնակարանային ապահովման պետական աջակցութեան այն ծրագրերից, որոնցում համապատասխան սահմանափակումներ նախատեսուած չեն եւ որոնց պայմանները չեն հակասում Ծրագրի հիմնական պայմաններին։
Խորհրդի առաջարկը — «Հաւաստագիր տրամադրել յայտ ներկայացրած ընտանիքի դիմելու օրուայ դրութեամբ առկայ բոլոր անդամներին՝ այդ թւում նորածիններին»:
Կառավարութեան արձագանգը — Քննարկւում է 2026 թուականի Դեկտեմբերի 31-ի դրութեամբ ծնուած երեխաներին Ծրագրի շահառու համարելու հարցը, եթէ ընտանիքը հաւաստագիրը կը ստանայ մինչեւ 2025 թուականի Դեկտեմբերի 31-ը։
Խորհրդի առաջարկը — «Սահմանել, որ պանքերի կողմից շահառուների վարկունակութեան գնահատման ժամանակ հաւաստագրի գումարը չհաշուարկուի որպէս պարտաւորութիւն, քանի որ այն պէտք է մարուի կառավարութեան կողմից»։
Կառավարութեան արձագանգը — Ներկայացուած խնդիրը քննարկուել է գործընկեր ֆինանսական կազմակերպութիւնների հետ, որին ի պատասխան յաւելեալ վարկաւորում իրականացնող պանքերը հաւաստիացրել են, որ յաւելեալ վարկ տրամադրելու դէպքում վարկունակութեան գնահատումն իրականացւում է բացառապէս յաւելեալ վարկի չափով։ Ուստի նման խնդիր ներկայում առկայ չէ։
Խորհրդի առաջարկը — «Բարձրացնել մնացորդային գումարի օգտագործման սահմանաչափը՝ հասցնելով հաւաստագրի ընդհանուր գումարի առնուազն 50%-ին»։
Կառավարութեան արձագանգը — Առաջարկն ընդունելի է։
Նշենք, որ ՀՀ կառավարութիւնը պատրաստակամութիւն է յայտնել բնակարանային ծրագրի շրջանակներում քննարկելու եւս մի քանի կէտ, որի մասին կը յայտարարենք մօտակայ օրերի ընթացքում։ Այնուամենայնիւ, մեր ամենակարեւոր առաջարկները չեն ընդունուել կառավարութեան կողմից, սակայն դեռեւս որոշակի քննարկումներ ունենք իրականացնելու, որոնց արդիւնքում կարող են նոր փոփոխութիւններ լինել:
Ընդգծենք, որ սոցիալական մնացած ծրագրերի վերաբերեալ մեր առաջարկներին կառավարութիւնը ոչ մի շօշափելի դրական արձագանգ չի տուել, իսկ զբաղուածութեան ծրագրերի բարելաւման շուրջ քննարկումները դեռեւս դանդաղ են ընթանում՝ յատկապէս բաւարար տուեալների բացակայութեան պատճառով:
Նշենք նաեւ, որ առաջիկայ օրերի ընթացքում բանակցութիւնների արդիւնքում առանցքային հարցերի շուրջ յաջողութեան չհասնելու պարագայում, ինչպէս հրապարակային խոստացել էինք, Խորհուրդը կը դադարեցնի քննարկումները ՀՀ կառավարութեան հետ եւ կը յայտարարի յետագայ քայլերի մասին»։