Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի Նուիրուած Յիշատակի Օր Վատիկանի Մէջ
Փետրուար 27-ին Վատիկանի Սուրբ Պետրոս տաճարի կամարներու ներքոյ կրկին հնչեցին հայոց շարականներն ու աղօթքները` վերսթափեցնելով Հայոց Ցեղասպանութեան 100-ամեայ տարելիցի առիթով այստե՛ղ, լուսահոգի Ֆրանչիսկոս պապի նախագահութեամբ մատուցուած պատմական սուրբ պատարագի յիշատակը:.
Տասնմէկ տարի առաջ` 2015 թուականի Ապրիլի 12-ին, տեղի ունեցած այդ հանդիսաւոր արարողութեան ընթացքին սրբազան քահանայապետը Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին հռչակած էր նաեւ Տիեզերական եկեղեցւոյ վարդապետ` զայն «վարդապետներու համաստեղութեան մէջ փայլող աստղ» անուանելով:
Երեք տարի անց` 2018 թուականի Ապրիլի 5-ին, Հռոմի քահանայապետը Ամենայն Հայոց եւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսներուն հետ միասնաբար օրհնեց Վատիկանի պարտէզին մէջ տեղադրուած Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի արձանը:
27 Փետրուարի երեկոյեան ժամերգութեան, նշուեցաւ յիշատակութեան օրը հայոց մեծագոյն սուրբերէն մէկուն, որ 2021 թուականին նոյն Ֆրանչիսկոս պապին որոշմամբ ընդգրկուած էր նաեւ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ օրացոյցին մէջ:
Արարողութեան յաջորդեց բեմադրիչ Ռուզաննա Ղազարեանի եւ բեմադրիչ Լիլիթ Մխիթարեանի 2025 թուականի Նոյեմբերին լոյս տեսած «Նարեկացի» վաւերագրական ժապաւէնի նախնական ցուցադրութիւնը Վատիկանի մէջ:
Երեկոյեան ժամերգութիւնը նախագահեց Վատիկանին մէջ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսութեան ներկայացուցիչ Խաժակ արք. Պարսամեան: Արարողութեան կը մասնակցէին Սուրբ Աթոռի Արեւելեան եկեղեցիներու բաժինի նախագահ կարտինալ Քլաուտիօ Քուճերոթթին եւ Սուրբ Աթոռի Քրիստոնէական միասնութեան խթանման բաժինի քարտուղար արք. Ֆլաւիօ Փաչէն, Լեւոն արքեպիսկոպոս Զեքիեան, Սուրբ Ղազար կղզիի Մխիթարեան միաբանութեան հայրերը, Հռոմի քահանայապետական Լեւոնեան հայ վարժարանի տեսուչը` երգչախումբի մասնակցութեամբ, Իտալիոյ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւներ` Ներսէս աբղ. Յարութիւնեան եւ Աթանաս աբղ. Սարգիսեան, ինչպէս նաեւ` Սուրբ Աթոռի Անկլիքան եկեղեցւոյ ներկայացուցիչ եպիսկոպոս Անթոնի Փոլ եւ այլ քրիստոնեայ յարանուանութիւններու հոգեւոր ներկայացուցիչներ: Ներկայ էին նաեւ Վատիկանի եւ Իտալիոյ մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպաններ` Պորիս Սահակեանն ու Վլատիմիր Կարապետեանը, հայ համայնքի բազմաթիւ անդամներ եւ հիւրեր:
Կարտինալ Քուճերոթթիի Խօսքը
Արարողութեան ընթացքին կարտինալ Քուճերոթթին` իր խորազգաց խօսքով Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի անձը բնորոշեց որպէս «ծայրայեղութիւններու համառօտ» եւ «արեւելեան քրիստոնէական էութեան իսկական համադրութիւն»:
Սուրբ Գրիգոր Նարեկացիի մէջ իրապէս կը հանդիպին մարդկային եւ հոգեւոր փորձառութեան բեւեռներու. մէկ կողմէ հոգիի, Երկրի եւ ողջ արարչութեան խորքերէն բարձրացող տագնապի ճիչի, միւս կողմէ փրկութեան սիրայոյզ երգի, որ անոր շարականներու մէջ վարդերը, գետերը, աստղերն ու արշալոյսները կը կերպարանափոխէ Աւետարանի անդադար գովաբանութեան:
Կարտինալը շեշտեց, որ Գրիգոր Նարեկացի գագաթնակէտին կը հասցնէ արեւելեան հոգեւոր աւանդութեան բնորոշ լարումը` կարենալով միաժամանակ հայցել բարութեան աղերսող դժոխքի կրակը եւ սիրուած ու բաղձալի դրախտի ուրախութիւնը:
Առանձնապէս յուզիչ էր անոր հայ ժողովուրդի համար բարձրացուցած աղօթք, բնորոշելով զայն որպէս «նահատակութեան ձայն, բայց եւ` անդորրի երգիչ»: Ան մեր օրերու Հայաստանի ներկայ «խոցուած հակադրութիւններուն» անդրադառնալով` զգուշացուց այն վտանգէն, որ հայ ժողովուրդի պատմութեան բազմաշերտութիւնը կրնայ աղաւաղուիլ` վերածուելով քարոզչութեան եւ պատերազմի ճիչի:
Կարտինալը յիշեց Գրիգոր Նարեկացիի սիրելի պատկերներէն մէկը` Եկեղեցին որպէս «ոտքերու պատուանդան Երկրի վրայ» եւ միաժամանակ «մանուկ գահ», ուր տառապանքն ու յոյսը կը հանդիպին իրարու: Ան յորդորեց մարդկային ընդերքի բարդութիւնը չյայտարարել անհասկանալի, քանզի ան ունակ է «արիւնահոսիլ մօր պէս եւ միեւնոյն ժամանակ պահել ծնող կեանքը»:
Քարոզը եզրափակուեցաւ գոյութեան հակասութիւնը ընդունելու կոչով` զայն չանջատելով փրկութեան ուրախութենէն, որովհետեւ նոյնիսկ Աստուած չէ կամեցած հանգուցալուծել այդ լարումը: «Գրիգոր Նարեկացին, որ իր «Մատեան»-ին մէջ զինք կ՛անուանէր «Մատեանս շնչական»` «մարդկութեան ձայն», կը շարունակէ ազատագրել մարդկային փորձառութիւնը ամէն տեսակ հռետորական պարզացումներէն` վերադարձնելով անոր խոնարհութեան եւ ազատութեան դիւցազներգական շունչը», իր խօսքը այսպէս աւարտեց կաթողիկէ եկեղեցականը: