Տը Քրոսինկ. Կեանք Մը` Առանց Զղջումի․ Լելա Աշգարեան Տիլապազեան

Յօդուածներ – Զրոյցներ

Գրախօսական՝ Վարդան Թաշճեանի

Լոյս տեսաւ Լելա Աշգարեանի “Տը Քրոսինկ” ինքնակենսագրական գիրքին երկրորդ հրատարակութիւնը` Պուրճ Համուտի Փոմիկրավիւր հրատարակչատունէն: Առաջին հրատարակութիւնը կատարուած էր Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ, արժանանալով ընթերցողներու ջերմ ընդունելութեան:

Լելա Աշգարեան Ֆլորիտայի մէջ հաստատուած անշարժ գոյքի առեւտուրի գործակալ մըն է, ծնած եւ երիտասարդութեան հասակը առած` Լիբանանի մէջ: 100 էջերու վրայ տարածուող այս գիրքին մէջ, ան ընթերցողին կը ներկայացնէ զինք Պեքաայի հովիտի Այնճար հայկական բնակավայրէն ԱՄՆ Ֆլորիտա նահանգ հասցուցած փոթորկալի եւ նոյնքան ներշնչող կեանքին ընթացքը, ուր ցաւն ու բերկրանքը, անկումն ու յաջողութիւնները, յուսախափութիւններն ու յուսավառութիւնը կ’երեւին կողք-կողքի, գրեթէ փակած իրարու եւ այդպիսով` անբաժանելի, գծագրելով խորհուրդը մարդկային բարդ ճակատագիրներուն` 20-րդ դարու քաղաքական թէ մշակութային “թեժ կէտեր”ուն շուրջ դարձող:

Հեղինակը ընթերցողին կը ներկայանայ նախ որպէս ամենափոքր դուստրը մուսալեռցի աւանդապահ ընտանիքի մը, որուն հայրը, ժրաջան երկրագործ մը, 5 զաւակներու կարիքները հոգալու գործին մէջ սեփական ակնթարթ մը նոյնիսկ չունի իր անձին համար ապրելու` դժուար ստեղծուող ապրուստին հետամուտ: Գիրքի ամբողջ ընթացքին մենք կը զգանք Լելա Աշգարեանի խոր սէրն ու կառչածութիւնը իր ընտանիքին` Յովհաննէս հօր, Այնճարի մէջ իր ասեղնագործ աշխատանքներով եւ զօրաւոր կամքով յայտնի Քրիսթինէ մօր, քոյրերուն եւ եղբօր, որոնք յաճախակիօրէն “կը ներխուժեն” հեղինակի պատումին մէջ, դառնալով կարեւորագոյն մասնակիցներն ու վկաները երկրէ երկիր եւ հանգրուանէ հանգրուան անոր “անցումներուն”: Նման սէր ուղղուած է նոյնինքն Այնճարին, հեղինակի ծննդավայրին, որուն արմատներուն եւ տառապագին ստեղծման ան նուիրած է ամբողջ գլուխ մը, գիրքի սկիզբը:

Գաւառէն դուրս` մենք հեղինակը կը տեսնենք Այնճարէն Պէյրութ անցումի ապրումներուն եւ փորձառութեան մէջ, քաղաքացիական եւ եղբայրասպան սանձարձակ պատերազմի ֆոնին, ուր մահուան ներկայութիւնը թանձր է միշտ, անընդհատ մարդոց հետ քալող, անընդհատ մարդիկ իր հետ տանող:

Այս հատուածին մէջ ուշագրաւ է որպէս Պէյրութի մէջ ամերիկեան դեսպանատան պաշտօնեայ ամերիկեան զինուորական ուղղաթիռով մը Լելայի մազապուրծ “փախուստը” Կիպրոս, 1983-ի ամերիկեան դեսպանատան ծանօթ ռմբահարումէն ետք:

Էջերու թաւալումին հետ, հեղինակը մեզ կը տանի բազում վայրեր ուր ան եղած է տարբեր գործերով, տարբեր անձերու ընկերակցութեան մէջ: Սէուտական Արաբիա, Ֆրանսա, Ճաբոն, Քորէա, Պարպատոս. ահաւասիկ երկիրներէն մէկ քանին, ուրկէ կ’անցնի հեղինակը, միշտ փնտռելով իր ճակատագիրը, միշտ փնտռելով ինքզինք եւ միշտ հետամուտ ինքնազարգացման, նոր յայտնագործուող իրավիճակներու մէջ մարդկային բարդ յարաբերութիւններու հոսքին մէջ:

Լելա Աշգարեանը կը տեսնենք նաեւ Հայաստանի մէջ. ան հայկական ամենամեծ բարեսիրական ընկերութիւններուն մէկուն` Հայ Օգնութեան Միութեան հրաւրէով կը մեկնի 1988-ի երկրաշարժի աղէտէն տուժած Գիւմրիէն դէպի հայ-թրքական սահման ամենավերջին հայկական գիւղը` Ախուրեան, որպէս նոյն գիւղին մէջ նոր բացուող մանկատան բարերարներէն մէկը:

Ի վերջոյ, “Տը Քրոսինկ”-ին մէջ Լելա Աշգարեան մեզի կը ներկայանայ որպէս Ֆլորիտա Քիիզի մէջ անշարժ գոյքի առեւտուրի մարզին մէջ իր անձնական գործը յաջողութեամբ կայացուցած գործարար կին: Գիրքին վերջին էջերով, ան առիթը յարմար կը նկատէ յատկապէս երիտասարդ ընթերցողներուն ներկայացնելու շարք մը “գործի եւ կեանքի դասեր”, գործարարութեան եւ անձնական կեանքի զարգացման մէջ իր ապրած փորձառութիւններէն մեկնելով:

“Տը Քրոսինկ”ը անկեղծ, անմիջական եւ ջերմ պատումն է կեանքի մը, որ բազմաթիւ կողմերով յանգիտութիւններ ունի Լիբանանեան պատերազմին մէջ աչք բացած ու պատերազմին պատճառով աշխարհի չորս ծագեր փախուստ տուած լիբանանցի բազմաթիւ երիտասարդներու կեանքին: Անիկա վկայարանն է դժուար փորձառութիւններու, որոնց տակ ոմանք կը կքին, եւ որոնցմէ ուրիշներ ոտքի կ’ելլեն աւելի իմաստուն: Լելա Աշգարեան իր ինքնակենսագրական վաւերագրութեամբ կը կատարէ թելադրանքը ապրելու մարդկային կեանքը արժանապատուութեամբ, հաւատքով, սէրով եւ յոյսով` աստղերէն մեզի նայող պահապաններու մշտարթուն նայուածքին տակ: