Վերջին Երգը` Անձայն. Վարուժան Արքեպիսկոպոս

Յօդուածներ – Զրոյցներ

Գիշերները խառնուած էին: Գորոնան, մեր բարբառին մէջ` գրանը (համաճարակ) երկրորդական կարգի անցած էր: Պէյրութի նաւահանգիստի մահասփիւռ որոտումը, որուն մասնակից եղանք զոհերով` նոյնպէս: Լիբանանի տնտեսական ահաւոր տագնապը` դարձեալ: Հրատապ կը մնար Արցախը:

Վերջին մի քանի գիշերներըմինչ պատերազմը օրէ օր կը ճնշէրԱստուածաշունչ մատեանին մէջ կը դեգերէիՀին Կտակարան… Խռոված էր հոգիսիսկ միտքսշուարած

Բարի ստեղծագործութեանխաղաղութեանանաչառութեան ու արդարութեան կողքինի՜նչ պատերազմներսպանութիւններջարդերԱստուծոյ անձրեւած սիրոյ ցօղին տակՔրիստոսէ 2000 տարի առաջբարով ստեղծուած մարդըինչ ահաւոր կերպարանքի տակ էրԱտելութիւնդաւադրութիւնեղբայրասպանութիւնանհնազանդութիւնարիւնսուգհրկիզմումքանդում եւ աւերածութիւն բուրող էջերԱչքերս բնականաբար Աստուծոյ աներեւոյթ պատկերին էին սեւեռած եւ միտքս հեռուները կը թափառէրԱրցախ եւ սահմաններ:

Դժուար է ըմբռնելԱյն ատեն Աստուած կը միջամտէր եւ այդ ահաւոր պատկերները կը գոյանայինՀաւատա՞լհաւատալ որ բարին ստեղծողլոյսը արարող Աստուած նման երեւոյթներկրնար հովանաւորելԱնոր երկու առիթներովջրհեղեղով ու կրակով պատժեց իր ստեղծածներըկրնա՞ր հանդուրժել նման ջարդեր ու աւերածութիւններՈ՞վ գիտէՔրիստոսէ 2000 տարիներ առաջ էր

Եւ Քրիստոս եկաւԵկաւ լոյս եւ համ տալու աշխարհինԵկաւ արդարութիւնմարդասիրութիւնբարեսիրութիւն բաշխելու մարդոցՊարզունակ մարդիկ ու փոքր ժողովուրդներ փարեցան իրենիսկ իշխանաւորներ ու տիրակալներ խաչեցին զայնԽաչեցինոր ազատօրէն շարունակեն իրենց ընչաքաղցութիւնըատելութիւնն ու մարդատեացութիւնըորոնց հետեւեցան սպանութիւնջարդարիւնահեղութիւն ու աւերածութիւնԻր անունով մկրտուածներ անգամ իրեն չնմանեցան եւ իր «երանի»ներուն չհետեւեցանԸնդհակառակըուղղակի թէ անուղղակի մասնակից դարձան նոր սպանդներունոր քանդումներուԸնչաքաղցութիւնը կուրցուց աչքերը եւ խուլցուց ականջներըԵւ աշխարհի լոյսը ամպոտեցաւ եւ աղըանհամցաւԱստուածանման մարդը իր երիզէն դուրս ինկաւԱհաւոր էր Քրիստոսէ 2000 տարիներ առաջ եւ ահաւոր է Քրիստոսէ 2000 տարիներ ետք:

Մինչ աշխարհկը դիտէ եւ կեղծ կոչեր կը կրկնէ, Թուրքիա, իր դաշնակիցներով եւ իր պատրաստած մարդասպան ահաբեկիչներով Ատրպէյճան ներխուժած, Արցախի մէջ կրակ կը թափէ ափ մը ժողովուրդի վրայ: Ժողովուրդ մը, որ դարեր շարունակ ապրած է այդ հողերուն վրայ, Աստուծոյ շուքին տակ, իր վանքերով, եկեղեցիներով, սրբատեղիներով եւ իր շունչով գրուած մատեաններով…

Տրտում է հոգիս եւ միտքս թափառականԱղօթքաղերսանքընդվզումոչինչ:

Դիմացը քար լռութիւն երկրէն եւ երկինքէնԴժգոհանքզայրոյթի զուրՁայն չկայշարժում չկայՆոյն մկրտութեամբ միացած ժողովուրդներ կը մնան անտարբերԱւելինկը դիտեն եւ հաւանաբար կ՛ըսպասեն ափ մը ժողովորդի աճիւններուն վրայ դիզել նոր հարստութիւններ

Խռոված է հոգիսԻւրաքանչիւր նահատակի հետ կը նահատակուի եւ վիրաւորի հետ կը վիրաւորուիԱռաւօտները երերալով կ՛արթննամ եւ գիշերները զուր երազներով կ՛օրօրուիմԱմէն առաւօտ եւ ամէն երեկոյ լուռ աղօթքանպատասխան: 15ի արհաւիրքը կը կրկնուի դարձեալ քրիստոսով միացած ժողովուրդներու աչքին տակ եւ յոյսըմազի թելէ մը կախուած կը շարժիԻսկ ես մինակ ու անզօր եմ

Այդ քանի մը իրիկունները լուրերէն կտրուած էիԼրատուս Թորոս աղբարն էրոր կաթողիկոսարանի դարպասին առջեւ էր միշտ եւ ամէն անց ու դարձիս կը կրկնէր. «յաղթելու ենք»: Կը պատասխանէիմինչեւ որ «յաղթեցինք» չըսեսիզուր

Երեկոյեան ժամը չորս էրՀազիւ մօտեցած Թորոսինյուզումնախառն շեշտով մը կմկմացԳէորգն ալ հերոսներուն կարգին անցաւ:

Հաճե՞անը:

Այո՛:

Նկարագիրը զինք տարաւ հոնՎստահ եմ «Եաստուծ» (Աստուածըսաւ ու թռաւ բարձունք եւ… հոն մնաց:

Եւ միտքս քարացաւ երգի բառերուն վրայ.

Ամպեր գոռացին,

շանթեր արձակուեց,

դրախտի ճամբան

արեամբ ողողուեց:

Աստուած իմդրախտի ճամբան այս քանի՞երորդ անգամ արեամբ պիտի ողողուի ու դրախտը անհասանելի պիտիմնայանհաւատներու լուծին տակ:

Վարդանն ու իր զօրականները այդ ճամբուն վրայ ինկանԳէորգ ՉաւուշՀրայր դժոխքԱգուլիցի պատանին այդ ճամբուն վրայ ինկանՈւ ահա նոր նահատակներ եւ դրախտավայրի երգիչըԳէորգ անոնց հետ

Այդ գիշեր լոյսը չանջատեցիոր Գէորգին հետլոյս աչքովվերջին անգամ թափառինք դրախտավայր ՀայաստանԱմէն թուփամէն ծառամէն փուշամէն քար եւ հողի հատիկ սէր եւ արդարութիւն կը բուրէինՀաւատք եւ անձնուրացութիւն կը յուշէինՅոյս եւ անվախութիւն կը ներշնչէինՉեմ գիտեր այդ իրիկունը որքան երկարեցաւԵրբ ելայ լոյսը անջատելուդուրսը արեւ էր արդէնԻսկ եսանկողնի վրայ մինակ էի

Կը յիշեմերբ Գէորգին հետ կը թափառէինքյաճախ կը կրկնէրքարքարուտ բաժին մը մնացած է մեզի:

Այդ առաւօտանզօրութեանս հետ միայնակլուռ կը գոռայի.

Գէորգայժմերբ զօրավար սուրբ Գէորգին եւ միւս զօրականներուն հետ եսԳէորգ Չաւուշին եւ միւսհին եւ նորհերոսներուն հետ եսմի՛ մոռնար դրախտավայրըՀոսվերջին երգդ անձայն երգելէ ետքհոնամէն առաւօտ օրինակելի ձայնովդ կանչէԶարթիր ՏէրԶարթիք սուրբեր… Անոնց մօտ ես հիմա եւ թերեւս լսեն քեզԵս լքուած եմդուն կանչէթերեւսօր մըն ալ երկինքը որոտայշանթեր արձակէ եւ Աստուած հովանին տարածէ զինք սիրող ափ մը ժողովուրդին վրայոր ազատ եւ ապահովիր դրախտավայրին մէջամէն առաւօտ եւ ամէն երեկոյգոհունակ սրտով կրկնէՓառք քեզ Տէր