Հայաստանը Ազգային «Cyber» Անվտանգութեան Կեդրոն Պիտի Ունենայ

Այլեւայլ, Հայաստան

Հայաստանի մէջ վերջին շրջանին մօտ երեք անգամ մեծցած է ելեկտրոնային առեւտուրի ծաւալը, ելեկտրոնային վճարումները աւելցած են 2-3 անգամ: ԵՌԱԳՈՅՆ-ը այս մասին կը տեղեկանայ Armenpress.am-էն, որուն հետ զրոյցած է ՀՀ բարձր արհեստագիտութիւններուն արդիւնաբերութեան նախարարի տեղակալ Ստեփան Ծատուրեան՝ նշելով, որ հարցում կատարած են ընկերութիւններու մէջ՝ փորձելով հասկնալ ծաւալները: Աւելացումները մեծ մասամբ  կապուած են համավարակով պայմանաւորած բազմաթիւ գործընթացներ առցանց հարթակ տեղափոխելուն հետ: 

«Մեկնելով իրավիճակէն, երբ եղան տեղաշարժի սահմանափակումներ, քաղաքացիներուն զգալի մասը, որոնք արհեստագիտութիւններ չէին օգտագործեր, սկսան օգտագործել, առցանց առեւտուր կատարել, առցանց տեղեկատւութիւն ստանալ, ընկերային ցանցերու մէջ աշխուժանալ, աւելի շատ տեղեկատւութիւն ստանալու համար: Ունեցանք միտում, որ շատերը թուային գործիքներուն հանդէպ իրենց հմտութիւնները աւելի բարելաւեցին կարճ ժամանակահատուածի մէջ: Այստեղ պէտք է ըսել, որ որքան գործընթացները կը տեղափոխուին առցանց հարթակ, այդքան այդտեղ շարքային քաղաքացիի համար առաջ կու գայ վստահութեան խնդիր. որքան վստահ եմ, որ վճարումը կատարուեցաւ, որքան վստահ եմ, որ իմ տուեալները ամբողջացան, պատասխան տեղեկատւութիւն ստացայ կամ չստացայ եւ այլն»,- ըսած է նախարարի տեղակալը: 

Ելեկտրոնային գործընթացներու աւելացման զուգահեռ՝ այս ընթացքին քաղաքացիները ի՞նչ խնդիրներու բախած են եւ ի՞նչ հարցեր վերհանուած են: Ստեփան Ծատուրեան նշեց, որ յատկապէս առցանց գործընթացներուն մէջ առկայ է ելեկտրոնային առեւտուրը: Կենսական նշանակութեան պահանջները բաւարարելու այս ճանապարհին առաջացած խնդիրներն են՝ ինչպէս օգտուիլ համակարգէն, ինչպէս վճարում կատարել, ինչպէս ստանալ ապրանքը: 

«Նախարարի նախաձեռնութեամբ կայացաւ հանդիպում այն ընկերութիւններուն հետ, որոնք զբաղած են ելեկտրոնային առեւտուրով, լսելու անոնց մտահոգութիւնները, քանի որ անոնց առաջարկած ծառայութիւնները կը ստանան մեր քաղաքացիները: Կրնանք ըսել, որ կան խնդիրներ վճարման համակարգերու, ապրանքը տեղ հասցնելու հետ կապուած»,- ըսած է ան: Նախարարի տեղակալը ընդգծած է, որ իրենց հիմնական նպատակը այն է, որ վճարային համակարգերը աւելի ազդեցիկ ըլլան ու հասանելի դառնան ազգաբնակչութեան: Հիմա աշխատանքներ կը տարուին, որպէսզի միջազգային ելեկտրոնային վճարման համակարգերուն համար Հայաստանը կարենայ աւելի գրաւիչ դառնալ, եւ այդ ընկերութիւնները գան, Հայաստանի մէջ ունենան իրենց ծառայութիւնը: Ստեփան Ծատուրեան նշած է, որ այդ ուղղութեամբ տեղաշարժ կայ, աշխոյժ կը բանակցին, որոշակի ժամանակ պէտք է բանակցային փուլը անցնելու համար: 

«Միեւնոյն ժամանակ ըսեմ, որ առցանց հարթակի վրայ գործընթացներու աշխուժացման զուգահեռ առկայ է խնդիր նոյն «cyber» անվտանգութեան հետ կապուած: Արհեստագիտութիւնները կը զարգանան, վտանգները կը մեծնան, կ՝աւելնայ այն հնարամիտներուն թիւը, որոնք խարդախ ճանապարհով կը փորձեն գումար կորզել: Այս բոլոր խնդիրները մեր ուշադրութեան կեդրոնն են: Մեր նախարարութեան նոր ռազմավարութեան մէջ յստակ ամրագրուած է այն, որ Հայաստանը պէտք է ունենայ ազգային «cyber» անվտանգութեան կեդրոն: Այսինքն՝ ունենանք կեդրոն մը, որ պատասխանատու պիտի ըլլայ ընդհանուր «cyber» անվտնագութեան հարցերով, այդտեղ պիտի ըլլայ կրթական ուղղութիւն, գործող համակարգերու մշտադիտարկում: Եթէ ըլլան համակարգեր, որոնք օրինակ խարդախ են, այլ նպատակներ ունին, ուստի «cyber» անվտանգութեան կեդրոնի խնդիրներէն մէկը պիտի ըլլայ «cyber» տարածքին մէջ պաշտպանել մեր քաղաքացիներուն շահերը»,- ըսած է նախարարի տեղակալը: «Cyber» անվտանգութեան (Cyber security) կեդրոնը պիտի լուծէ ելեկտրոնային համակարգերու անվտանգութեան ապահովման խնդիրները: Կեդրոնը պիտի ձեւաւորէ մասնագէտներու վերապատրաստման, իրազեկման, գրագիտութեան բարձրացման քայլեր ու պիտի իրականացուին ծրագրեր:

Նախարարութիւնը առաջնահերթ կարեւոր կը համարէ թուային կրթութեան ուղղութիւնը: Այդ ծիրէն ներս, նախարարի տեղակալը նշած է, որ թուային արհեստագիտութիւններու զարգացման տեսանկիւնէն, հիմնաքարային խնդիրներէն մէկը ենթակառուցուածքներու զարգացումն է, թուային գործիքէն օգտուելու հնարաւորութեան ընդլայնումը, կրթական ծրագրերու իրականացումը: Այս ուղղութիւններով մշակուած են քայլերու ծրագրերը: